Assalamu’alaikum Wbt. Artikel fiqh Ramadhan kontemporari ini mengupas secara tuntas mengenai **hukum memakai kanta lekap (contact lens) semasa berpuasa**. Kami membawakan laporan portal *Hello Doktor* tentang 7 kategori reka bentuk kanta lekap, perbandingan ergonomik dengan cermin mata biasa, hadis bercelak Anas bin Malik RA, serta warta rasmi Pejabat Mufti Wilayah Persekutuan.
Sila baca garis panduan tempoh pemakaian kanta lekap dan 7 klasifikasi peranti mata di bawah. **Keputusan mutlak dan ketetapan hukum memakai kanta lekap semasa berpuasa** dibahaskan secara khusus pada bahagian akhir artikel sebelum ruangan FAQ.Isi Kandungan
Pengenalan Kanta Lekap & Panduan Pemakaian
Kanta lekap (*contact lens*) ialah kepingan plastik nipis melengkung yang dilekapkan secara terus pada permukaan lapisan air mata kornea. Tujuan utamanya adalah untuk membetulkan ralat biasan mata (rabun) atau bagi kegunaan estetika penampilan wajah. Peranti kosmetik ini bersifat sementara dan perlu ditanggalkan secara berkala (maksimum pemakaian sekitar 8 hingga 12 jam).
Sebelum menggunakan kanta lekap, beberapa aspek kelayakan perlu dipertimbangkan seperti gred rabun individu serta suasana persekitaran tempat kerja. Golongan yang bekerja di kawasan berhabuk tebal (seperti tapak pembinaan) tidak digalakkan memakainya bagi mencegah kemasukan zarah asing yang boleh mencederakan kornea.
7 Klasifikasi Kanta Lekap (Sains Perubatan)
Sains oftalmologi mengkategorikan kanta lekap kepada 7 reka bentuk utama:
Diperbuat daripada plastik fleksibel berasaskan hidrogel. Lebih selesa dipakai tetapi mudah koyak dan memerlukan proses pembersihan mingguan protein yang rapi.
Diperbuat daripada bahan plastik tegar yang membenarkan resapan oksigen. Lebih tahan lasak dan kurang berisiko dijangkiti kuman, namun memerlukan tempoh suai kenal yang lama.
Kanta lekap khas yang dipakai sewaktu tidur (8 jam) bagi membentuk semula kornea secara sementara, membolehkan pemakai melihat jelas pada siang hari tanpa cermin mata.
Menggabungkan bahagian tengah tegar (RGP) dengan perimeter lembut hidrogel, memberikan kejelasan optik yang tajam serta keselesaan lembut.
Mengandungi beberapa fokus berbeza pada satu kanta bagi membolehkan penglihatan jarak dekat, tengah, dan jauh dengan lancar.
Digunakan khas bagi tujuan menukar warna iris mata asli mengikut kehendak gaya fesyen.
Kanta lekap khas bertujuan menutup kecacatan atau kecederaan rupa bentuk anatomi mata akibat penyakit.
Perbandingan Ergonomik: Cermin Mata vs Kanta Lekap
Kedua-dua alternatif bantuan penglihatan ini mempunyai kelebihan tersendiri:
| Kriteria Pilihan | Cermin Mata Biasa | Kanta Lekap (Contact Lens) |
|---|---|---|
| Aspek Penjagaan | Sangat mudah, hanya lap menggunakan kain mikro-fiber apabila berhabuk. | Rapi, memerlukan larutan pembersih khas (*solution*) dan bekas penyimpanan. |
| Aktiviti Lasak/Sukan | Berisiko tinggi untuk terjatuh, pecah, atau mengehadkan pergerakan aktif. | Sangat selesa, stabil di atas mata, dan memberikan medan penglihatan luas. |
| Risiko Kebersihan | Tiada sebarang risiko jangkitan kuman secara terus pada kornea mata. | Berisiko tinggi terkena jangkitan kuman sekiranya tangan/bekas tidak bersih. |
Hujah Fiqh: Qiyas Celak Mata & Ulasan Nawawi
Fuqaha Syafi’iyah menetapkan hukum kanta lekap berdasarkan **qiyas kepada amalan bercelak mata (al-kuhl)** di zaman Nabi ﷺ:
“Bahawasanya adalah dia yakni Anas bin Malik bercelak mata padahal ketika itu dia sedang berpuasa.” (Hadis Riwayat Abu Daud)
Imam al-Nawawi memperincikan perihal anatomi mata di dalam kitab muktabar *al-Majmu’ Syarh al-Muhazzab*. Beliau menegaskan bahawa rongga mata **bukanlah merupakan saluran terbuka** (*manfaz maftuh*) yang menghubungkan bahan terus ke dalam perut. Maka, meletakkan sesuatu pada permukaan mata tidak dikira sebagai kemasukan jirim pembatal puasa.
Keputusan & Ketetapan Hukum Memakai Kanta Lekap
Berdasarkan fatwa muktamad Mazhab Syafi’i dan keputusan rasmi Pejabat Mufti Wilayah Persekutuan, berikut merupakan ketetapan hukum:
✦ KETETAPAN HUKUM: HARUS & TIDAK MEMBATALKAN PUASA
Memakai kanta lekap (*contact lens*) semasa berpuasa pada siang hari Ramadhan adalah **harus** dan **tidak membatalkan puasa**.
✦ HUJAH MAZHAB SYAFI’I
Mata bukanlah rongga terbuka (*manfaz maftuh*). Oleh itu, pelekapan kanta plastik atau kemasukan cecair pelincir kanta lekap melalui mata tidak dikategorikan sebagai tindakan memasukkan jirim ke dalam rongga batin (*al-Jauf*), walaupun pemakai merasai sedikit kelat larutan cecair tersebut mengalir di kerongkongnya.
Panduan Hukum Amalan Fiqh yang Lain
Soalan Lazim (FAQ)
Tidak. Hukum memakai contact lens ketika puasa adalah **harus** dan tidak membatalkan puasa.
Kerana mata **bukan merupakan saluran terbuka** (*manfaz maftuh*) yang menghubungkan jirim secara terus ke dalam perut.
Amalan **bercelak mata** yang dilakukan oleh Anas bin Malik RA semasa beliau berpuasa berdasarkan riwayat Abu Daud.
Menurut Mazhab Syafi’i, menggunakan ubat titis mata adalah **harus** dan tidak membatalkan puasa walaupun cecairnya dirasai mengalir di tekak.
Ya, hukumnya tetap **harus** dan tidak membatalkan puasa selagi tiada unsur solekan berlebihan (*tabarruj*) yang dilarang syarak.
Kanta lekap Ortho-K berfungsi membentuk semula kornea mata secara sementara semasa tidur untuk memberikan penglihatan jelas keesokan harinya.
Tempoh maksimum pemakaian kanta lekap lembut adalah sekitar **8 hingga 12 jam** sehari bagi mengelakkan kekurangan oksigen kornea.
Ya. Habuk kasar yang terperangkap di bawah kanta lekap boleh mencalarkan permukaan kornea dan meningkatkan risiko jangkitan kuman.
Sumber Rujukan
- Warta Irsyad al-Fatwa Siri Ke-500: Hukum Memakai Kanta Lekap Ketika Berpuasa – Pejabat Mufti Wilayah Persekutuan.
- Sunan Abu Daud – Riwayat Keharusan Bercelak Mata Anas bin Malik RA.
- Kitab al-Majmu’ Syarh al-Muhazzab (Imam al-Nawawi) – Bab Huraian Manfaz Maftuh Mata & Rongga Batin.
- Panduan Tempoh Pemakaian & Jenis Kanta Lekap – Portal Kesihatan MyHealth.gov.my.
- Perbandingan Ergonomik Cermin Mata & Kanta Lekap – Hello Doktor Medical Review.