Assalamu’alaikum Wbt. Artikel fiqh Ramadhan dan perubatan asma ini membincangkan secara mendalam mengenai **hukum menyedut inhaler ketika sedang berpuasa**. Kami menyertakan huraian patofisiologi penyakit asma, hujah terperinci bagi pendapat jumhur ulama kontemporari yang mengharuskannya (tidak membatalkan), qiyas sisa air berkumur wuduk, perbahasan hujah yang membatalkan (Dr. Wahbah al-Zuhaili), serta ketetapan Pejabat Mufti Wilayah Persekutuan.
Sila baca profil fungsi alat inhaler dan hujah perbandingan kuantiti setitis ubat di bawah. **Keputusan mutlak dan ketetapan hukum menggunakan inhaler ketika puasa** dibahaskan secara khusus pada bahagian akhir artikel sebelum ruangan FAQ.Isi Kandungan
Penyakit Asma & Fungsi Inhaler
Penyakit asma merupakan sejenis penyakit kronik pada saluran pernafasan yang dicirikan oleh keradangan, penyempitan bronkiol, serta penghasilan mukus tebal yang berlebihan. Keadaan ini menghalang pengaliran oksigen yang lancar ke paru-paru dan boleh membawa maut jika dibiarkan tanpa rawatan pantas.
Inhaler (pendakap asma) berfungsi sebagai pelega pantas (*quick reliever*) dengan menghantar dos mikro ubat jenis bronkodilator dalam bentuk gas semburan terus ke dalam paru-paru bagi mengembangkan saluran pernafasan dalam masa beberapa saat.
Hujah Keharusan (Tidak Membatal)
Jumhur ulama kontemporari (termasuk Syeikh Abdul Aziz bin Baz, Syeikh Yusuf al-Qaradawi, dan Syeikh Muhammad Sayyid Tantawi) memutuskan bahawa **menyedut inhaler tidak membatalkan puasa**. Keputusan ini diperincikan menerusi analisis kuantitatif oleh Profesor Madya Dr. Ahmad bin Muhammad al-Khalil:
Satu bekas ubat inhaler mengandungi 10 ml cecair yang diformulasikan untuk 200 kali sedutan. Setiap satu semburan sedutan mengeluarkan ubat dalam nisbah kuantiti teramat kecil (hanya **0.05 ml** atau kurang daripada satu per sepuluh daripada saiz setitis air). Sebahagian besar semburan mikro ini diserap terus ke saluran pernafasan, manakala baki zarah mikro yang masuk ke esofagus didapati teramat sedikit dan dimaafkan oleh syarak.
Qiyas Fiqh Syafi’iyyah: Perkara ini disamakan dengan sisa air berkumur-kumur (*madmadah*) semasa wuduk yang tertinggal pada dinding mulut dan tekak. Sisa tersebut dimaafkan di sisi syarak sekiranya ditelan secara tidak sengaja kerana ia berada di bawah kemampuan manusia untuk menghindarkannya.
Hujah Pengharaman (Membatalkan)
Sebaliknya, sebahagian kecil ulama moden seperti Dr. Wahbah al-Zuhaili cenderung menetapkan hukum bahawa menyedut inhaler **membatalkan puasa**:
Alasan mereka adalah kerana semburan ubat tersebut mengandungi air, gas perangsang, dan cecair perubatan yang sengaja dimasukkan melalui rongga mulut terbuka (*had zahir*) dan menembusi kawasan kerongkong (*had batin*). Bagi pesakit yang terpaksa menggunakannya, mereka diberikan kelonggaran untuk berbuka puasa dan membayar qada’ pada hari lain (atau membayar fidyah jika penyakit asma didapati kronik dan tiada harapan sembuh).
Pendirian Fatwa Kebangsaan Malaysia
Di Malaysia, Jawatankuasa Fatwa Kebangsaan serta Pejabat Mufti Wilayah Persekutuan **memilih pandangan jumhur ulama** iaitu penggunaan inhaler **tidak membatalkan puasa**. Ketetapan ini mengambil kira aspek kemaslahatan (*taysir*) bagi mengelakkan bebanan melampau (*masyaqqah*) ke atas pesakit asma.
Keputusan & Ketetapan Hukum Inhaler Puasa
Meneliti fatwa Ramadhan serta kajian bioetika perubatan kontemporari:
✦ STATUS KETETAPAN HUKUM INHALER ASMA: TIDAK MEMBATALKAN PUASA
Penggunaan alat inhaler (semburan ubat asma) ketika sedang menjalani ibadah puasa di bulan Ramadhan adalah **tidak membatalkan puasa** seseorang.
✦ CATATAN KEADAAN DARURAT (NEBULIZER)
Ketetapan ini hanya terpakai untuk alat **inhaler kering/semburan aerosol kecil** sahaja. Sekiranya pesakit terpaksa menggunakan mesin **nebulizer** (alat wap air padat di klinik/hospital), puasa tersebut adalah **batal** kerana kuantiti wap cecair yang masuk ke perut adalah sangat banyak dan ketara. Pesakit yang menggunakan nebulizer wajib menggantikan (qada’) puasa mereka di hari yang lain.
Panduan Amalan Ramadhan & Puasa
Soalan Lazim (FAQ)
Menurut keputusan jumhur ulama kontemporari dan fatwa kebangsaan, ia **tidak membatalkan puasa**.
Kerana dos semburan ubat adalah teramat sedikit (hanya 0.05 ml) dan ia diserap terus ke saluran pernafasan, bukannya ke perut.
Diqiyaskan dengan **sisa air wuduk** yang melekat di dalam kerongkong selepas berkumur-kumur, yang mana kuantitinya adalah dimaafkan.
Tidak perlu. Memandangkan penggunaan inhaler tidak membatalkan puasa, maka puasa mereka tetap sah dan tiada kewajipan qada’.
Nebulizer **membatalkan puasa** kerana ia menghasilkan wap air yang padat dan masuk ke dalam perut dalam kuantiti yang banyak.
Tidak. Menyedut inhaler tidak membatalkan wuduk sama sekali kerana ia tidak melibatkan perkara membatalkan wuduk.
Beliau berpandangan ia membatalkan puasa kerana cecair ubat tetap masuk melalui rongga mulut. Pesakit disarankan qada’ jika sembuh atau bayar fidyah.
Ya. Hukumnya adalah **harus** malah wajib berbuka demi menjaga nyawa (*hifz al-nafs*) jika diserang sesak nafas kronik, dan wajib qada’ kemudian hari.
Sumber Rujukan
- Irsyad al-Fatwa Ramadhan (Pejabat Mufti Wilayah Persekutuan) – Hukum Menggunakan Inhaler Ketika Berpuasa.
- Ketetapan Majma’ Fiqh al-Islami (OIC) – Perkara-perkara Yang Membatalkan dan Tidak Membatalkan Puasa.
- Al-Fatawa al-Mu’asirah (Syeikh Yusuf al-Qaradawi) – Huraian Rawatan Moden Bagi Orang Berpuasa.
- Mufattirat al-Siyam al-Mu’asirah (Prof. Madya Dr. Ahmad al-Khalil) – Kajian Kuantitatif Dos Semburan Inhaler.