Zaid Bin Haritsah
Siapakah Zaid Bin Haritsah? Artikel ini menerangkan kisah hidup, penculikan masa kecil, pengangkatan anak oleh baginda SAW, kepimpinan Perang Mu’tah, serta ayat al-Quran berkaitan beliau.
Fakta Menarik & Keistimewaan
- Anak Angkat Baginda: Beliau dimerdekakan daripada status hamba oleh Rasulullah SAW lalu diambil sebagai anak angkat sebelum baginda dilantik menjadi Nabi.
- Nama Disebut di Al-Quran: Beliau merupakan satu-satunya sahabat nabi yang namanya disebut secara jelas dan eksklusif di dalam al-Quran (Surah al-Ahzab).
- Golongan Terawal (As-Sabiqun): Zaid tergolong dalam kumpulan orang terawal memeluk Islam sejurus Rasulullah SAW menerima wahyu pertama.
- Panglima Perang Mu’tah: Beliau memegang amanah sebagai panglima perang pertama yang dilantik Rasulullah SAW untuk mengetuai pertempuran menentang empayar Rom.
Biodata & Latar Belakang Keluarga
Nama & Salasilah
Nama lengkap beliau ialah Zaid bin Haritsah Al-Ka’bi.
Beliau merupakan anak lelaki kepada Haritsah dan Su’da binti Tsalabah. Keturunan beliau berasal daripada Kabilah Kalb yang mendiami bahagian utara Jazirah Arab.
Kelahiran & Kehidupan Awal
Zaid dilahirkan di daerah Najd, Arab Saudi pada sekitar tahun 576 Masihi.
Sewaktu kecil, beliau diculik oleh penjenayah lalu dijual sebagai hamba. Beliau kemudian dibeli oleh Hukaim bin Hisyam (anak saudara Khadijah RA) lalu diserahkan kepada Rasulullah SAW.
Terawal Memeluk Agama Islam
Zaid bin Haritsah adalah antara individu terawal yang mengesahkan keimanan mereka terhadap Islam. Kerana dibesarkan dalam rumah tangga Rasulullah SAW dan Khadijah RA, beliau menyaksikan sendiri keperibadian baginda sebelum dilantik sebagai nabi.
Apabila wahyu mula diturunkan, Zaid tanpa ragu-ragu terus menerima dakwah Rasulullah SAW. Kebebasan serta kasih sayang yang diberikan oleh baginda membuatkan Zaid menolak untuk kembali kepada keluarga asalnya apabila bapanya datang menuntutnya.
Kesetiaan yang tinggi ini mendorong baginda Rasulullah SAW untuk mengangkat Zaid secara rasmi sebagai anak angkat di hadapan masyarakat Makkah.
Perang Mu’tah: Kepahlawanan Zaid
Perang Mu’tah berlaku pada tahun 629 Masihi (bersamaan 5 Jumadil Awwal 8 Hijrah) di kawasan Mu’tah, di sebelah timur Sungai Yordan. Pertempuran sengit ini menyaksikan 3,000 tentera Islam menghadapi 100,000 tentera Empayar Rom Timur (Byzantine).
Kempen ketenteraan ini dilancarkan bagi menuntut bela atas pembunuhan utusan dakwah baginda, Al-Harits bin Umair, yang dibunuh secara zalim oleh gabenor lantikan Rom, Syurahbil bin Amr al-Ghassani.
Rasulullah SAW melantik 3 orang panglima perang secara bergilir: Zaid bin Haritsah, kemudian Ja’far bin Abi Thalib, dan akhir sekali Abdullah bin Rawahah.
Zaid memimpin pertempuran fasa pertama dengan memegang panji Islam sehingga beliau syahid di medan perang. Beliau digantikan oleh Ja’far dan seterusnya Abdullah, yang kedua-duanya turut gugur syahid.
Kepimpinan akhirnya diambil alih oleh Khalid bin Walid, yang berjaya menyusun strategi bijak bagi menyelamatkan pasukan muslimin dan mengundurkan tentera Rom.
Kewafatan & Dalil Ayat Al-Quran
Zaid bin Haritsah wafat sebagai syuhada’ di medan Perang Mu’tah pada tahun 8 Hijrah. Kesyahidannya ditangisi oleh baginda nabi yang sangat menyayanginya.
Sebelum ini, masyarakat menggelar beliau dengan nama “Zaid bin Muhammad” kerana status anak angkat baginda. Walau bagaimanapun, Allah SWT menurunkan Surah al-Ahzab ayat 40 bagi meluruskan perkara tersebut:
مَا كَانَ مُحَمَّدٌ أَبَا أَحَدٍ مِنْ رِجَالِكُمْ وَلَٰكِنْ رَسُولَ اللَّهِ وَخَاتَمَ النَّبِيِّينَ ۗ وَكَانَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمًا
Maksudnya: “Muhammad itu sekali-kali bukanlah bapak dari seorang laki-laki di antara kamu, tetapi dia adalah Rasulullah dan penutup nabi-nabi. Dan adalah Allah Maha Mengetahui segala sesuatu.” (Surah al-Ahzab: 40)
Susulan penurunan ayat ini, nasab nama beliau ditukar kembali secara rasmi kepada nama bapanya yang kandung, iaitu Zaid bin Haritsah.
Soalan Lazim Tentang Zaid Bin Haritsah
Siapakah Zaid bin Haritsah?
Beliau ialah sahabat karib, anak angkat Rasulullah SAW, serta dilantik menjadi panglima perang pertama dalam Perang Mu’tah menentang Empayar Rom.
Apakah nasab asal nama beliau yang pernah ditukar?
Beliau pernah digelar sebagai Zid bin Muhammad oleh penduduk Makkah. Walau bagaimanapun, namanya ditukar kembali kepada Zaid bin Haritsah mengikut nama bapa kandungnya setelah turun Surah al-Ahzab ayat 40.
Dalam perang apakah Zaid bin Haritsah gugur syahid?
Beliau gugur syahid ketika memimpin pasukan tentera Islam sebagai panglima utama dalam Perang Mu’tah pada tahun 8 Hijrah.
Apakah keistimewaan nama Zaid bin Haritsah di dalam Al-Quran?
Zaid bin Haritsah merupakan satu-satunya sahabat Rasulullah SAW yang namanya disebut secara jelas dan nyata di dalam al-Quran.
Kisah & Biodata Sahabat Nabi Yang Lain
Sumber Rujukan
- Zaid Bin Haritsah – Biografi Tokoh Ternama
- Kisah Zaid Bin Haritsah, Sahabat Nabi yang Diabadikan Dalam Al-Quran – LKG TQ
- Kisah Zaid Bin Haritsah dan Perang Mu’tah – CNN Indonesia