بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ

SIRAH KHULAFA AR-RASYIDIN • SAHABAT NABI SAW

Uthman Bin Affan RA: Biodata, Kedermawanan Agung & Sumbangan Penyelarasan Mushaf

Menelusuri kisah hidup khalifah ketiga Khulafa ar-Rasyidin, pemilik gelaran Zun Nurain, sifat pemalu yang disegani malaikat, kedermawanan luar biasa, serta sejarah penyatuan al-Quran Mushaf Uthmani.

— Isi Kandungan Panduan —

1. Keistimewaan & Fakta Utama 2. Biodata & Salasilah Nasab 3. Detik Pengislaman & Hijrah 4. Akhlak & Sifat Pemalu 5. Kedermawanan Agung 6. Era Pemerintahan Khilafah 7. Penyelarasan Mushaf Uthmani 8. Ujian Fitnah & Syahid 9. Pengajaran Sirah 10. Sahabat Nabi Yang Lain 11. Soalan Lazim (FAQ)

1. Keistimewaan Utama Saidina Uthman Bin Affan RA

Khalifah Ketiga Khulafa ar-Rasyidin: Memimpin empayar Islam selama kira-kira 12 tahun (644 – 656M) selepas kewafatan Saidina Umar al-Khattab RA.
Gelaran Zun Nurain (ذو النورين): Satu-satunya manusia dalam sejarah yang mengahwini dua puteri Rasulullah SAW, iaitu Sayyidatina Ruqayyah RA dan Sayyidatina Ummu Kalthum RA.
Disegani Para Malaikat: Rasulullah SAW bersabda mengenai sifat pemalu beliau: “Tidakkah aku patut berasa malu kepada seorang lelaki yang para malaikat pun berasa malu kepadanya?” (HR. Muslim).
Dermawan Agung Fi Sabilillah: Membiayai sepertiga kelengkapan tentera Usrah dalam Perang Tabuk, membeli Telaga Rumah untuk umat Islam, dan mewakafkan tanah pembesaran Masjid Nabawi.

2. Biodata & Latar Belakang Saidina Uthman RA

Nasab keturunan Quraisy Bani Umayyah, kelahiran dan peribadi awal

Salasilah & Nasab Keturunan

Nama Lengkap: Uthman bin Affan bin Abi al-‘As bin Umayyah bin Abdi Syams bin Abdi Manaf al-Qurasyi al-Umawi.

Beliau dilahirkan di Mekah pada tahun 576 Masihi (sekitar 5 tahun selepas Tahun Gajah) dalam keluarga bangsawan Quraisy yang kaya dan terhormat.

Gelaran & Kedudukan

Gelaran: Zun Nurain (Pemilik Dua Cahaya).
Kunyah: Abu Amr & Abu Abdillah.

Beliau tergolong dalam kalangan As-Sabiqun al-Awwalun (golongan terawal memeluk Islam) dan antara 10 sahabat yang dijamin syurga (al-‘Asyarah al-Mubasysyarun bil Jannah).

3. Detik Pengislaman & Pengorbanan Hijrah Dua Kali

Meninggalkan kemewahan dunia demi mempertahankan kalimah tauhid

Saidina Uthman RA memeluk Islam melalui dakwah Sayyidina Abu Bakar as-Siddiq RA pada fasa awal permulaan risalah Islam. Walaupun berasal daripada keluarga bangsawan Bani Umayyah yang kaya-raya, beliau tidak teragak-agak menerima kebenaran.

Keputusan beliau memeluk Islam mendapat tentangan hebat daripada bapa saudaranya, al-Hakam bin Abi al-‘As, yang mengikat dan menyeksa beliau. Namun, Saidina Uthman tetap berpegang teguh pada imannya dan berkata: “Demi Allah, aku tidak akan sesekali meninggalkan agama ini!”

Pengorbanan Hijrah Dua Kali (Dzul Hijratain): Beliau memimpin gelombang hijrah pertama ke Habsyah bersama isterinya Ruqayyah RA, dan kemudian berhijrah ke Madinah al-Munawwarah demi menyahut perintah Allah SWT.

4. Akhlak & Keperibadian Mulia: Sifat Pemalu & Ahli Ibadah

Kemuncak kesucian jiwa, zikir berterusan dan khatam al-Quran dalam solat malam

Sifat Pemalu (al-Haya’): Beliau seorang yang sangat pemalu sehingga Rasulullah SAW sendiri memperbetulkan pakaian Baginda apabila Saidina Uthman masuk menziarahi Baginda.
Kuat Beribadah & Khatam Al-Quran: Diriwayatkan bahawa beliau kerap mengkhatamkan keseluruhan 30 juzuk al-Quran dalam satu rakaat solat witir di malam hari.
Lemah Lembut & Pemaaf: Menjaga tutur kata dengan penuh kesantunan, tidak pernah berdendam, dan sentiasa memaafkan orang yang berbuat salah terhadap dirinya.
Zuhud Walaupun Kaya: Walaupun seorang jutawan, beliau tidur di atas tikar kasar masjid dan memakai pakaian yang ringkas tanpa menunjuk-nunjuk.

5. Kedermawanan Agung: Harta Bernilai di Jalan Allah

Sumbangan Perang Tabuk, Telaga Rumah dan Pembesaran Masjid Nabawi

1. Membiayai Tentera Tabuk (Jaisyul Usrah):

Menyumbang 300 ekor unta lengkap dengan pelana, 50 ekor kuda, dan menuangkan 1,000 dinar emas ke pangkuan Nabi SAW sehingga Baginda bersabda: “Tiada apa yang memudaratkan Uthman selepas hari ini!”

2. Membeli Telaga Rumah (Bi’r Rumah):

Membeli telaga air milik seorang Yahudi di Madinah dengan harga 20,000 dirham lalu mewakafkannya secara percuma kepada seluruh penduduk Madinah untuk kegunaan air bersih.

3. Membesarkan Masjid Nabawi:

Membeli tanah di sekeliling Masjid Nabawi atas seruan Rasulullah SAW ketika masjid menjadi sempit untuk menampung pertambahan bilangan jemaah Islam.

6. Era Pemerintahan Khilafah Uthman Bin Affan (644 – 656M)

Pelantikan majlis syura, pembentukan armada laut Islam pertama dan perluasan wilayah

Pelantikan Saidina Uthman RA sebagai khalifah ketiga berlangsung melalui sistem majlis syura 6 orang sahabat besar yang diwasiatkan oleh Saidina Umar RA sebelum wafat. Beliau memerintah selama 12 tahun — tempoh pemerintahan terpanjang dalam era Khulafa ar-Rasyidin.

Perluasan Wilayah Islam: Wilayah Islam berkembang pesat sehingga ke Cyprus (Qubrus), Armenia, Azerbaijan, Tripoli (Afrika Utara), Khurasan, Tabaristan dan Sijistan.
Penubuhan Angkatan Tentera Laut Islam Pertama: Di bawah pimpinan gabenor Syam, Muawiyah bin Abu Sufyan RA, armada laut Islam dibina bagi mempertahankan perairan Mediterranean dan membebaskan pulau Cyprus.
Pembangunan Prasarana Awam: Membina benteng penahan banjir di Madinah, menggali telaga di laluan kafilah haji, dan memperkemaskan pentadbiran baitulmal.

7. Penyelarasan Mushaf Uthmani: Sumbangan Teragung Memelihara Al-Quran

Menyatukan umat Islam atas satu rasm bacaan rasmi daripada perselisihan dialek

Ketika pembukaan wilayah Armenia dan Azerbaijan, panglima Hudzaifah ibn al-Yaman RA mendapati berlakunya pertikaian hangat antara tentera Syam dan Iraq mengenai perbezaan dialek (lahjah) bacaan al-Quran sehingga hampir mengkafirkan sesama sendiri.

Mendengar laporan cemas tersebut, Saidina Uthman RA segera membentuk sebuah jawatankuasa khas yang diketuai oleh Zaid bin Thabit RA, Abdullah bin az-Zubair RA, Sa’id bin al-‘As RA, dan Abdul Rahman bin al-Harith RA untuk menyalin semula suhuf asal al-Quran (yang disimpan oleh Sayyidatina Hafsah RA) ke dalam mushaf rasmi mengikut dialek Quraisy.

Salinan mushaf ini kemudian dihantar ke wilayah-wilayah utama (Mekah, Kufah, Basrah, Syam, dan satu naskhah kekal di Madinah yang digelar Mushaf al-Imam), manakala lembaran lain dibakar bagi memelihara kesatuan umat.

8. Ujian Fitnah Besar & Detik Kewafatan Syahid Saidina Uthman RA

Kepungan 40 hari pemberontak dan keengganan menumpahkan darah umat Islam

Pada fasa akhir pemerintahannya, api fitnah yang ditiup oleh musuh-musuh Islam (termasuk anasir Abdullah bin Saba’) menghasut puak pemberontak dari Mesir, Kufah dan Basrah untuk datang ke Madinah mengepung rumah kediaman Saidina Uthman RA selama lebih 40 hari.

Para sahabat besar termasuk Sayyidina Ali, Hasan, Husain, dan Ibnu Umar RA menawarkan diri untuk memerangi pemberontak, namun Saidina Uthman dengan tegas melarang mereka sambil berkata: “Aku tidak rela setitis pun darah umat Muhammad tertumpah semata-mata kerana mempertahankan diriku.”

Detik Kesyahidan:

Pada hari Jumaat, 18 Zulhijjah tahun 35 Hijrah (656 Masihi), dalam keadaan berpuasa dan sedang khusyuk membaca al-Quran (Surah al-Baqarah ayat 137: “Fasayakfikahumullah…”), kumpulan pemberontak menceroboh masuk dan membunuh beliau secara zalim. Beliau gugur sebagai syahid agung sebagaimana yang telah diramalkan oleh Rasulullah SAW.

9. Pengajaran Utama Daripada Kehidupan Saidina Uthman RA

Teladan integriti kepimpinan, keikhlasan infaq dan kesabaran menghadapi ujian

Kekayaan Adalah Alat Berbakti: Harta duniawi menjadi mulia dan diredai apabila diinfakkan untuk maslahat agama, wakaf umat dan kebajikan masyarakat.
Kepentingan Memelihara Perpaduan: Pemimpin sejati sanggup mengorbankan nyawa peribadinya demi mengelakkan pertumpahan darah dan perpecahan saudara seakidah.
Amanah Terhadap Kitab Suci: Menjaga ketulenan dan kesatuan teks al-Quran adalah asas kepada keharmonian pegangan umat Islam sepanjang zaman.
Bahaya Fitnah & Berita Palsu: Fitnah dalaman yang digerakkan oleh golongan perosak mampu meruntuhkan kestabilan negara jika masyarakat tidak berpegang kepada ilmu dan adab tabayyun.

💎

Rumusan: Saidina Uthman Bin Affan — Menantu Agung & Pembela Al-Quran

Menurut akidah Ahli Sunnah Wal Jamaah, Saidina Uthman bin Affan RA adalah sahabat agung yang wajib dicintai dan dihormati. Jasa beliau dalam menyatukan Mushaf Uthmani yang kita baca pada hari ini, di samping kedermawanannya yang tiada tandingan, kekal menjadi amal jariah abadi yang mengalirkan pahala hingga ke hari kiamat.

Kisah & Biodata Sahabat Nabi Muhammad SAW Yang Lain

✦ Abu Bakar As-Siddiq ✦ Umar Al-Khattab ✦ Uthman Bin Affan ✦ Ali Bin Abi Thalib ✦ Saad Bin Abi Waqqas ✦ Said Bin Zaid ✦ Zubair Bin Awwam ✦ Talhah Bin Ubaidillah ✦ Abdul Rahman Bin Auf ✦ Mus’ab Bin Umair ✦ Khalid Al-Walid ✦ Abu Ubaidah Al Jarrah ✦ Anas Bin Malik ✦ Zaid Bin Haritsah ✦ Muadz Bin Jabal ✦ Bilal Bin Rabah ✦ Hamzah Bin Abdul Mutallib

11. Soalan Lazim (FAQ) Mengenai Saidina Uthman RA

Jawapan padat kepada persoalan lazim seputar sirah dan jasa beliau

1. Siapakah Saidina Uthman bin Affan RA?

Saidina Uthman bin Affan RA ialah sahabat besar Nabi Muhammad SAW, menantu Baginda dua kali, dan khalifah ketiga dalam pemerintahan Khulafa ar-Rasyidin yang memimpin umat Islam dari tahun 644 hingga 656 Masihi.

2. Mengapakah Saidina Uthman digelar Zun Nurain?

Beliau digelar Zun Nurain (pemilik dua cahaya) kerana beliau telah mengahwini dua puteri Rasulullah SAW, iaitu Sayyidatina Ruqayyah RA dan setelah kewafatannya, Baginda mengahwinkannya pula dengan Sayyidatina Ummu Kalthum RA.

3. Apakah sumbangan terbesar Saidina Uthman kepada peradaban Islam?

Sumbangan terbesar beliau ialah menyelaraskan penulisan al-Quran kepada satu naskhah rasmi yang dikenali sebagai Mushaf Uthmani (Rasm Uthmani) bagi mengelakkan perpecahan dialek bacaan dalam kalangan umat Islam.

4. Berapakah jumlah sumbangan Saidina Uthman dalam Perang Tabuk?

Beliau menyumbang sebanyak 300 ekor unta lengkap dengan pelana dan muatan, 50 ekor kuda perang, serta menginfakkan 1,000 dinar emas secara tunai untuk melengkapkan sepertiga kekuatan tentera Islam.

5. Berapa lamakah tempoh pemerintahan Saidina Uthman RA?

Beliau memerintah selama kira-kira 12 tahun, iaitu dari tahun 23 Hijrah (644 Masihi) hingga beliau syahid pada tahun 35 Hijrah (656 Masihi).

6. Mengapakah Saidina Uthman melarang sahabat memerangi pemberontak di rumahnya?

Kerana beliau tidak mahu darah umat Islam tertumpah di Kota Suci Madinah disebabkan mempertahankan diri beliau, dan memilih untuk bersabar menyerahkan nyawanya demi menjaga kesucian darah kaum muslimin.

7. Bilakah dan di manakah Saidina Uthman bin Affan RA wafat?

Beliau wafat dibunuh oleh pemberontak pada hari Jumaat, 18 Zulhijjah tahun 35 Hijrah (656M) di rumahnya di Madinah dan dimakamkan di perkuburan Baqi’.

8. Apakah pandangan Ahli Sunnah Wal Jamaah terhadap Saidina Uthman?

Ahli Sunnah Wal Jamaah bersepakat bahawa Saidina Uthman RA adalah khalifah ketiga yang sah di atas petunjuk Ilahi, sahabat utama yang dijamin syurga, dan bersih daripada segala tuduhan dusta golongan pemberontak.

Uthman Bin Affan: Khalifah Ketiga yang Dermawan