Assalamu’alaikum Wbt. Sifat ketabahan dan keteguhan memegang kebenaran akidah adalah mahkota utama para sahabat baginda Rasulullah ﷺ. Antara sosok mujahid agung yang mempamerkan keperwiraan luar biasa menghadapi cubaan dahsyat musyrikin Mekah ialah Sayyidina Khabbab bin al-Arat RA. Bekas hamba sahaya ini membuktikan bahawa kemiskinan dan seksaan fizikal tidak mampu melunturkan mutiara iman dalam dadanya. Artikel ini membincangkan secara rperinci mengenai Kisah Khabbab bin al-Arat (Sahabat Nabi).
Isi Kandungan
Siapakah Khabbab bin al-Arat?
Sayyidina Khabbab bin al-Arat RA berasal daripada kabilah Bani Tamim, sebuah suku Arab yang mulia di utara Semenanjung Arab. Ketika beliau masih kanak-kanak, perkampungannya telah diserang oleh kabilah musuh, menyebabkan beliau ditawan dan dibawa ke kota Mekah sebagai hamba abdi. Beliau akhirnya dibeli oleh seorang wanita musyrik bernama Ummu Anmar al-Khuza’iyyah.
Menyedari kecerdasan anak muda ini, Ummu Anmar telah melatih Khabbab untuk menjadi seorang tukang besi yang mahir membuat senjata terutamanya pedang. Beliau akhirnya berjaya membuka kedai pembuatan pedangnya sendiri di Mekah. Apabila mendengar seruan tauhid daripada baginda Nabi Muhammad ﷺ, beliau segera pergi menemui baginda dan terus memeluk Islam. Khabbab merupakan orang keenam yang memeluk agama Islam di muka bumi, melayakkan beliau tergolong di bawah kelompok *As-Sabiqunal Awwalun* (golongan terawal memeluk Islam).
Penderitaan & Seksaan Kafir Quraisy
Sebaik sahaja status keislamannya terbongkar, Ummu Anmar bersama saudara lelakinya Siba’ bin Abdul Uzza bertindak kejam dengan menyeksa Khabbab secara fizikal bagi memaksanya keluar daripada Islam.
Beliau pernah dipakaikan baju besi yang berat lalu dijemur di bawah terik matahari padang pasir yang membakar tanpa diberikan setitik air. Paling menyayat hati, mereka meletakkan kepala Khabbab di atas besi panas membara dari tempat pembakarannya sendiri.
Tubuhnya juga pernah dihempaskan di atas bara api yang menyala-nyala, dan dadanya ditindih dengan batu besar sehinggakan lemak belakang badannya cair memadamkan bara api tersebut. Seksaan kejam ini meninggalkan kesan parut yang kekal pada tubuhnya sepanjang hayat.
Selain seksaan fizikal, Khabbab turut mengalami kezaliman ekonomi. Tokoh musyrik al-‘As bin Wa’il enggan melunaskan bayaran hutang pembelian pedang buatan Khabbab melainkan sekiranya Khabbab menyatakan kufur kepada Muhammad ﷺ. Khabbab membalas dengan tegas: “Aku tidak akan sekali-kali kufur kepada baginda ﷺ sehinggalah engkau dimatikan kemudian dibangkitkan semula kelak!” Jawapan berani ini menyebabkan turunnya ayat 77-80 Surah Maryam bagi mengecam al-‘As bin Wa’il.
Guru al-Quran & Peranan Pengislaman Umar
Khabbab bin al-Arat memainkan peranan penting di sebalik peristiwa paling bersejarah dalam sirah, iaitu pengislaman Umar al-Khattab. Beliau secara sukarela dan sembunyi-sembunyi pergi ke rumah Fatimah binti al-Khattab (adik perempuan Umar) dan suaminya, Sa’id bin Zaid, untuk mengajarkan al-Quran.
Apabila Umar al-Khattab menyerbu masuk ke dalam rumah tersebut dengan niat mahu membunuh mereka kerana mendengar khabar keislaman mereka, Khabbab sempat menyembunyikan diri di sudut rumah. Selepas Umar membaca lembaran Surah Taha yang ditinggalkan dan hatinya tersentuh oleh keindahan bahasa al-Quran, Khabbab segera keluar dari persembunyiannya lalu berseru: “Wahai Umar, aku berharap agar doa Rasulullah ﷺ pada malam kelmarin dimakbulkan untukmu, di mana baginda berdoa: Ya Allah, muliakanlah Islam dengan salah seorang daripada dua lelaki yang Engkau cintai; Umar bin al-Khattab atau Abu Jahl bin Hisyam.” Peristiwa itu membawa kepada pengislaman Umar.
Wafatnya Mujahid Agung Di Kufah
Setelah berhijrah ke Madinah, Khabbab menyertai semua peperangan utama bersama Rasulullah ﷺ termasuk Perang Badar dan Uhud. Beliau dikurniakan umur yang panjang sehingga sempat mengecap kemakmuran ekonomi di zaman pemerintahan para khalifah. Khabbab wafat di kota Kufah pada tahun 37 Hijrah ketika berusia 73 tahun. Saidina Ali bin Abi Talib RA yang melewati perkuburannya meratapi pemergiannya dengan melafazkan ucapan indah:
“Semoga Allah melimpahkan rahmat-Nya ke atas Khabbab. Beliau telah memeluk Islam secara sukarela, berhijrah kerana taat kepada Allah, hidup sebagai seorang mujahid, dan diuji dengan penderitaan pada tubuhnya.”
Sabda Nabi SAW Mengenai Ketabahan
Apabila Khabbab bersama beberapa sahabat mengadu penderitaan seksaan yang mereka hadapi di Mekah kepada baginda ﷺ, Rasulullah ﷺ bersabda bagi memantapkan iman mereka:
قَدْ كَانَ مَنْ قَبْلَكُمْ يُؤْخَذُ الرَّجُلُ فَيُحْفَرُ لَهُ فِي الْأَرْضِ فَيُجْعَلُ فِيهَا ثُمَّ يُؤْتَى بِالْمِنْشَارِ فَيُوضَعُ عَلَى رَأْسِهِ فَيُجْعَلُ نِصْفَيْنِ وَيُمْشَطُ بِأَمْشَاطِ الْحَدِيدِ مَا دُونَ لَحْمِهِ وَعَظْمِهِ مَا يَصُدُّهُ ذَلِكَ عَنْ دِينِهِ
Bacaan Rumi: Qad kaana man qablakum yu’khadzur-rajulu fayuhfaru lahu fil-ardhi fayuj’alu fiihaa, tsumma yu’taa bil-minsyaari fayudha’u ‘alaa ra’sihi fayuj’alu nishfaini, wa yumsyathu bi-amsyaathil-hadiidi maa duuna lahmihi wa ‘azhmihi, maa yashudduhu dzaalika ‘an diinihi.
Maksudnya: “Sesungguhnya orang-orang sebelum kamu, ada yang ditangkap lalu ditanam di dalam tanah, kemudian diletakkan gergaji di atas kepalanya sehingga tubuhnya terbelah dua. Ada pula yang disikat dengan sikat besi hingga terkelupas daging daripada tulangnya, namun semua seksaan itu tidak menghalangnya daripada agamanya.” (Hadis Riwayat al-Bukhari).
Keputusan & Ketetapan Hukum Syarak
Ketetapan hukum syarak mengenai ketabahan mempertahankan iman ketika menghadapi seksaan:
✦ HUKUM BERTAHAN MEMEGANG IMAN SEKALIPUN DISEKSA: AZIMAH (UTAMA)
Mengambil keputusan untuk terus bertahan memegang kebenaran akidah tanpa tunduk kepada kemahuan musuh meskipun diancam bunuh dihukumkan sebagai Azimah / Keutamaan Tertinggi (iaitu tindakan mulia yang mencontohi ketabahan Khabbab bin al-Arat, namun syarak memberikan kelonggaran (rukhsah) untuk melafazkan kalimah kufur hanya di lisan dalam keadaan terdesak selagi hati tetap tenang beriman).
✦ HUKUM KELUAR ISLAM (MURTAD) DI BAWAH TEKANAN TANPA PAKSAAN DARURAT
Sengaja mengisytiharkan diri keluar daripada Islam secara sukarela semata-mata kerana takut akan sekatan ekonomi ringan atau ugutan yang tidak mengancam nyawa dihukumkan sebagai Haram & Kufur (kerana ketiadaan faktor darurat memelihara nyawa yang membenarkan rukhsaat tersebut).
Ketahui Sahabat Nabi Muhammad SAW Yang Lain
Soalan Lazim Tentang Khabbab al-Arat
Nama lengkap beliau ialah Khabbab bin al-Arat al-Tamimi. Beliau berasal daripada keturunan kabilah Bani Tamim di utara Arab, namun telah ditawan sewaktu kanak-kanak oleh kabilah musuh lalu dijual di pasar hamba kota Mekah sehinggalah dibeli oleh Ummu Anmar.
Khabbab bekerja sebagai tukang besi yang mahir dalam menempa senjata terutamanya pedang perang. Kemahiran tinggi yang dimilikinya membolehkan beliau membuka bengkel pembuatan senjata sendiri di Mekah dan menerima tempahan daripada para pembesar Quraisy.
Beliau diseksa secara kejam kerana tindakan beraninya mengisytiharkan keimanan kepada Allah SWT serta menyatakan keislamannya secara terbuka di hadapan tuannya, Ummu Anmar, yang merupakan seorang wanita penyembah berhala tegar di Mekah.
Ummu Anmar menyeksa Khabbab dengan menjemurnya di padang pasir dengan memakai baju besi, meletakkan besi membara di atas kepalanya, serta menghempaskan tubuhnya di atas bara api yang menyala sehingga lemak badannya cair memadamkan api tersebut.
Khabbab merupakan guru al-Quran rahsia yang mengajarkan bacaan surah Taha kepada adik Umar, Fatimah, dan suaminya Sa’id bin Zaid. Helaian al-Quran yang ditinggalkan di rumah itulah yang kemudiannya dibaca dan melembutkan hati Umar al-Khattab untuk memeluk Islam.
Beliau wafat di kota Kufah (Iraq) pada tahun 37 Hijrah semasa berumur 73 tahun. Beliau merupakan sahabat nabi terawal yang dikebumikan di luar kota Kufah atas wasiatnya sendiri bagi membolehkan umat Islam menziarahi kuburnya.
Saidina Ali memuji beliau dengan berkata: “Semoga Allah merahmati Khabbab. Beliau memeluk Islam dengan sukarela, berhijrah kerana taat, dan hidup sebagai seorang mujahid sejati yang sentiasa bersabar di atas penderitaan fizikalnya.”
Pengajaran utamanya ialah kepentingan mempertahankan kebenaran akidah (iman) walau dalam apa jua keadaan sekalipun. Penderitaan duniawi bersifat sementara, manakala keteguhan iman menjamin ganjaran syurga dan keredaan abadi Allah SWT.
Sumber Rujukan
- Mahmud Al-Misri (2014). Lelaki-Lelaki Hebat Di Sekeliling Rasulullah SAW Jilid 1. Selangor: Al-Hidayah Publication.
- Hepi Andi Bastoni (2012). 100 Tokoh Dalam Dakapan Rasulullah SAW. Selangor: Kemilau Publika Sdn Bhd.
- Hadis Riwayat al-Bukhari (no. 3612) – Fasal Pengaduan Siksaan Khabbab.
- Siyar A’lam al-Nubala’ (Imam al-Zahabi) – Biografi Khabbab bin al-Arat.