Assalamu’alaikum Wbt. Artikel fiqh perubatan ini membincangkan secara terperinci mengenai **hukum menderma sperma kepada pasangan atau wanita asing**. Kami membawakan perbahasan biokimia keturunan mengikut al-Quran dan sains kesuburan, prinsip perlindungan nasab di bawah *Maqasid Syariah*, serta fatwa rasmi ulama Islam semasa.
Sila baca kupasan ayat al-Quran tentang janin dan penjelasan sains reproduktif di bawah. **Keputusan mutlak dan ketetapan hukum pendermaan sperma** dibahaskan secara khusus pada bahagian akhir artikel sebelum ruangan FAQ.Isi Kandungan
Apakah Itu Pendermaan Sperma?
Pendermaan sperma merupakan satu kaedah perubatan reproduktif di mana sperma yang diambil daripada seorang lelaki diderma dan disuntik ke dalam organ pembiakan wanita lain. Prosedur ini biasanya dibuat bagi membantu pasangan suami isteri yang suaminya mengalami masalah mati pucuk atau kemandulan kekal, ataupun wanita bujang/ibu tunggal yang menginginkan zuriat.
Prosedur ini melibatkan kemasukan benih daripada pihak ketiga (sama ada penderma dikenali seperti *directed donation* atau penderma tanpa nama) ke dalam rahim wanita. Sebelum pendermaan dibenarkan, penderma bakal menjalani saringan kesihatan klinikal yang ketat bagi memastikan sperma bebas daripada penyakit genetik atau berjangkit.
Kehamilan Mengikut Al-Quran & Sains
Di dalam Islam, zuriat keturunan dikurniakan atas kehendak mutlak Allah SWT. Manusia dituntut berusaha secara fizikal, namun ketentuan nyawa janin adalah hak mutlak-Nya. Allah SWT berfirman:
ٱلَّذِىٓ أَحْسَنَ كُلَّ شَىْءٍ خَلَقَهُۥ ۖ وَبَدَأَ خَلْقَ ٱلْإِنسَـٰنِ مِن طِينٍ ⊂ ثُمَّ جَعَلَ نَسْلَهُۥ مِن سُلَـٰلَةٍ مِّن مَّآءٍ مَّهِينٍ ⊂ ثُمَّ سَوَّىٰهُ وَنَفَخَ فِيهِ مِن رُّوحِهِۦ ۖ وَجَعَلَ لَكُمُ ٱلسَّمْعَ وَٱلْأَبْصَـٰرَ وَٱلْأَفْـِٔدَةَ ۚ قَلِيلًا مَّا تَشْكُرُونَ
“Yang menciptakan tiap-tiap sesuatu dengan sebaik-baiknya, dan dimulakan-Nya kejadian manusia berasal dari tanah. Kemudian Ia menjadikan keturunan manusia itu dari sejenis pati, iaitu dari air (benih) yang sedikit dipandang orang. Kemudian Ia menyempurnakan kejadiannya, serta meniupkan padanya roh ciptaan-Nya. Dan Ia mengurniakan kepada kamu pendengaran dan penglihatan serta hati…” (Surah as-Sajdah: 7-9)
Proses kejadian janin daripada air mani ini turut diperincikan di dalam Surah al-Mu’minun:
ثُمَّ خَلَقْنَا ٱلنُّطْفَةَ عَلَقَةً فَخَلَقْنَا ٱلْعَلَقَةَ مُضْغَةً فَخَلَقْنَا ٱلْمُضْغَةَ عِظَـٰمًا فَكَسَوْنَا ٱلْعِظَـٰمَ لَحْمًا ثُمَّ أَنشَأْنَـٰهُ خَلْقًا ءَاخَرَ ۚ فَتَبَارَكَ ٱللَّهُ أَحْسَنُ ٱلْخَـٰلِقِينَ
“Kemudian Kami ciptakan air benih itu menjadi sebuku darah beku. lalu Kami ciptakan darah beku itu menjadi seketul daging, kemudian Kami ciptakan daging itu menjadi beberapa tulang, kemudian Kami balut tulang-tulang itu dengan daging. Setelah sempurna kejadian itu Kami bentuk dia menjadi makhluk yang lain sifat keadaannya. Maka nyatalah kelebihan dan ketinggian Allah sebaik-baik Pencipta.” (Surah al-Mu’minun: 14)
Bagi pasangan yang menghadapi kesukaran memperoleh zuriat, sains membuktikan terdapat beberapa halangan kesuburan (*sunnatullah*) yang boleh dikenal pasti:
- Kesilapan Mengira Waktu Subur: Kitaran haid tidak teratur menyukarkan ramalan waktu ovulasi. Penggunaan aplikasi kesuburan seperti *Flo Period Tracker* membantu pasangan merancang masa persetubuhan.
- Pengambilan Lemak Trans Berlebihan: Makanan segera mengganggu proses ovulasi wanita. Diet yang sihat perlu dilebihkan dengan karbohidrat kompleks dan yogurt asli.
- Stres (Tekanan Emosi): Tekanan kehidupan harian menurunkan kualiti sperma lelaki serta menjejaskan sistem ovulasi wanita.
- Masalah Berat Badan: Obesiti menjejaskan kesuburan hormon secara keseluruhan walaupun kitaran haid kelihatan normal.
Perbahasan Syarak & Maqasid Syariah
Di dalam syariat Islam, perhubungan intim dan pembiakan hanya dibenarkan melalui ikatan perkahwinan yang sah. Allah SWT berfirman di dalam Surah al-Mu’minun:
وَٱلَّذِينَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حَـٰفِظُونَ ⊂ إِلَّا عَلَىٰٓ أَزْوَٰجِهِمْ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَـٰنُهُمْ فَإِنَّهُمْ غَيْرُ مَلُومِينَ ⊂ فَمَنِ ٱبْتَغَىٰ وَرَآءَ ذَٰلِكَ فَأُو۟لَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلْعَادُونَ
“Dan mereka yang menjaga kehormatannya. Kecuali kepada isterinya atau hamba sahayanya maka sesungguhnya mereka tidak tercela. Kemudian, sesiapa yang mengingini selain dari yang demikian, maka merekalah orang-orang yang melampaui batas.” (Surah al-Mu’minun: 5-7)
Ayat di atas secara jelas menetapkan bahawa pengeluaran benih dan proses kehamilan mestilah terhad di antara pasangan suami isteri yang sah sahaja. Sebarang kemasukan air mani asing daripada lelaki lain ke dalam rahim wanita adalah dilarang.
Mantan Syeikhul Azhar, **Syeikh Mahmud Syaltut** menegaskan bahawa perbuatan menderma atau menerima sperma daripada bukan pasangan yang sah adalah haram. Beliau menyamakan implikasi percampuran nasab ini seumpama bahaya zina kerana ia merosakkan nasab anak yang dilahirkan, mencampur-adukkan hak pewarisan pusaka, serta melanggar sempadan mahram kekeluargaan Islam.
Keputusan & Ketetapan Hukum Pendermaan Sperma
Berdasarkan kajian fatwa perubatan serta tuntutan Maqasid Syariah, berikut merupakan ketetapan hukum muktamad:
✦ KETETAPAN HUKUM: HARAM MUTLAK
Perbuatan menderma sperma kepada wanita lain yang bukan isteri yang sah, atau menerima sperma daripada penderma asing (selain suami yang sah) adalah **haram secara mutlak** di dalam syariat Islam.
✦ SANAD KELAYAKAN NASAB ANAK
Islam menetapkan prinsip pemeliharaan nasab (*Hifz al-Nasl*) sebagai keutamaan. Anak yang dilahirkan melalui kaedah pendermaan sperma asing dikira sebagai **anak tidak sah taraf**. Anak tersebut bernasab kepada ibu yang melahirkannya sahaja, tidak berhak mewarisi harta pusaka bapa angkat (suami ibunya), dan batas mahramnya adalah terhad kepada keluarga ibunya sahaja.
Panduan Hukum Amalan Fiqh yang Lain
Soalan Lazim (FAQ)
Hukumnya adalah **haram** dan dilarang secara mutlak di dalam Islam kerana bercanggah dengan tuntutan pemeliharaan nasab.
Anak yang dilahirkan daripada sperma penderma asing (selain suami yang sah) adalah tidak sah nasabnya kepada suami wanita tersebut. Anak itu dikira sebagai anak tidak sah taraf dan bernasab kepada ibunya sahaja.
Syeikh Mahmud Syaltut menegaskan bahawa pendermaan sperma daripada selain suami adalah haram secara syarak kerana ia merosakkan nasab dan menyerupai implikasi buruk daripada perbuatan zina.
Pemeliharaan nasab merupakan sebahagian daripada lima objektif utama syariat (*Maqasid Syariah*) demi menjamin kejelasan keturunan, hak pewarisan harta (*pusaka*), serta batas mahram kekeluargaan.
Ya, **harus** dan dibenarkan sekiranya menggunakan benih (sperma dan ovum) daripada pasangan suami isteri yang sah semasa ikatan perkahwinan mereka masih berjalan.
Mengikut fatwa semasa, menderma atau menyimpan sperma bagi tujuan penyelidikan sains yang boleh membuka ruang kepada penyalahgunaan atau percampuran benih adalah **tidak dibenarkan**.
Antara faktor utama ialah kesilapan mengira waktu subur, pengambilan lemak trans yang berlebihan, tekanan emosi (*stres*) pada lelaki, dan masalah berat badan berlebihan.
Surah al-Mu’minun ayat 14 menjelaskan fasa perkembangan janin bermula daripada air benih (*nutfah*), darah beku (*’alaqah*), seketul daging (*mudghah*), tulang, sehinggalah ditiupkan roh.
Sumber Rujukan
- Pendermaan Sperma Menurut Perspektif Islam – Penyelidikan Siti Zubaidah Ismail.
- Fatwa Al-Azhar al-Syarif Mengenai Sistem Reproduktif Manusia (Syeikh Mahmud Syaltut).
- Sebab Mengapa Sukar Hamil Walaupun Ada Ovulasi – Portal Kesihatan Hello Doktor.
- Faktor Gangguan Kesuburan Semasa Ovulasi – Sinar Harian Kesihatan.