Fiqh Ibadah Wanita · Darah Penyakit · Thaharah · Sunnah Rasulullah

بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَـٰنِ ٱلرَّحِيمِ

Dengan nama Allah Yang Maha Pengasih lagi Maha Penyayang

Fiqh Darah Istihadah (Darah Penyakit)

Kajian Fiqh Istihadah, Hukum Ibadah & Hubungan Kelamin, Sifat Warna Darah, Serta 7 Kategori Wanita Mustahadah

Darah Istihadah Hukum Harus Jimak Warna Darah Mustahadah

”

Assalamu’alaikum Wbt. Panduan fiqh thaharah ini akan membincangkan secara terperinci perihal **darah istihadah**, sebab berlakunya dari sudut perubatan, dalil-dalil hukum ibadah, syarat persetubuhan, serta pecahan tujuh kategori wanita *mustahadah*.

Darah istihadah dikategorikan sebagai darah penyakit yang tidak menghalang wanita daripada menunaikan tanggungjawab ibadah wajib seperti solat dan puasa.

Ringkasan: Kupasan lengkap fiqh darah istihadah. Menerangkan definisi menurut sains perubatan (Abnormal Vaginal Bleeding) dan fiqh Islam, dalil hadis Fatimah binti Hubaisy riwayat Muslim, hukum keharusan bersetubuh (jimak) mengikut hadis Hamnah binti Jahsh, pengecaman warna darah haid vs istihadah, serta kupasan terperinci 7 golongan wanita mustahadah.

Isi Kandungan

✦ Definisi & Mengenali Darah ✦ Punca Perubatan Istihadah ✦ Dalil Syarak Solat & Jimak ✦ Mengecam Warna Darah ✦ 7 Golongan Mustahadah ✦ Soalan Lazim (FAQ) ✦ Siri Himpunan Sirah & Sejarah

Definisi & Cara Mengenali Istihadah

Dari Segi Fiqh: Darah istihadah ialah darah penyakit (*damul fasad*) yang mengalir keluar melalui faraj wanita di luar tempoh kebiasaan haid dan nifas. Syarak mengelaskannya sebagai pendarahan penyakit yang tidak menghalang wanita daripada menunaikan ibadah fardhu.

Dari Segi Perubatan: Pendarahan ini dikenali sebagai Abnormal Vaginal Bleeding (pendarahan faraj tidak normal) yang berlaku di luar waktu kitaran haid yang sihat.

✦ Empat Cara Mengenali Darah Istihadah

Had Tempoh Haid: Mengalir kurang daripada 24 jam (had minimum haid) atau melebihi 15 hari 15 malam (had maksimum haid).
Fasa Umur: Keluar sebelum umur baligh (kanak-kanak) atau keluar selepas memasuki fasa menopaus (putus haid).
Had Tempoh Nifas: Mengalir keluar melebihi had maksimum nifas iaitu 60 hari selepas bersalin.
Fasa Kehamilan: Sebarang darah yang keluar ketika wanita sedang mengandung (kerana wanita mengandung tidak didatangi haid mengikut pandangan muktamad Syafi’iyyah).

Punca Perubatan Darah Istihadah

1. Kehamilan Bermasalah

Pendarahan yang berlaku ketika hamil (seperti ancaman keguguran) atau pendarahan berterusan sehingga 12 minggu.

2. Gangguan Ovulasi

Proses pelepasan telur dari ovari yang tidak teratur boleh mencetuskan pendarahan tidak normal.

3. Masalah PCOS

*Polycystic Ovary Syndrome* (PCOS) menyebabkan ketidakstabilan hormon yang mengganggu kitaran ovulasi normal.

4. Pil Perancang Keluarga

Penggunaan pil pencegah kehamilan (*birth control pill*) boleh memberikan kesan sampingan pendarahan luar jangka.

5. Penyakit Kanser

Kanser pada bahagian serviks, uterus, atau ovari yang merosakkan tisu dan saluran darah.

Dalil Syarak & Hukum Bersetubuh

Perbezaan antara haid dan istihadah dijelaskan secara khusus oleh Rasulullah ﷺ dalam hadis sahih riwayat Muslim ketika Fatimah binti Hubaisy bertanya:

لَا، إِنَّمَا ذَلِكِ عِرْقٌ وَلَيْسَ بِالْحَيْضَةِ، فَإِذَا أَقْبَلَتِ الْحَيْضَةُ فَاتْرُكِي الصَّلَاةَ، وَإِذَا أَدْبَرَتْ فَاغْسِلِي عَنْكِ الدَّمَ وَصَلِّي

Maksudnya: “Tidak (perlu meninggalkan solat), sesungguhnya itu adalah pendarahan (daripada urat yang pecah) dan ia bukanlah haid. Apabila darah haid datang, tinggalkanlah solat, dan apabila ia berlalu (tamat tempohnya), maka basuhlah darah (mandi wajib) daripada dirimu dan dirikanlah solat.” (Hadis Riwayat Muslim)

✦ Hukum Ibadat Bagi Wanita Istihadah

Imam an-Nawawi menegaskan di dalam kitab *al-Majmu’ Syarah al-Muhazzab*:

الْمُسْتَحَاضَةُ كَالطَّاهِرِ فِي الصَّلَاةِ وَالصَّوْمِ وَالِاعْتِكَافِ وَالْقِرَاءَةِ وَغَيْرِ ذَلِكَ

Maksudnya: “Wanita yang ditimpa istihadah adalah menyamai status wanita suci dalam hal menunaikan solat, puasa, iktikaf, membaca Al-Quran, dan ibadah-ibadah yang lain.”

✦ Hukum Bersetubuh (Jimak)

Hukum menyetubuhi isteri yang sedang keluar darah istihadah adalah **harus** mengikut pandangan jumhur ulama. Hujah ini bersandarkan hadis Hamnah binti Jahsh:

أَنَّهَا كَانَتْ مُسْتَحَاضَةً وَكَانَ زَوْجُهَا يُجَامِعُهَا

Maksudnya: “Bahawa sesungguhnya Hamnah binti Jahsh berada dalam keadaan istihadah dan suaminya (tetap) menyetubuhinya.” (Hadis Riwayat Abu Daud)

Pengecaman Warna Darah Haid vs Istihadah

Bagi membolehkan wanita membezakan status darah yang keluar, Rasulullah ﷺ menggariskan sifat fizikal warna darah haid melalui sabda baginda:

إِنَّ دَمَ الْحَيْضِ دَمٌ أَسْوَدُ يُعْرَفُ، فَإِذَا كَانَ ذَلِكَ فَأَمْسِكِي عَنِ الصَّلَاةِ، فَإِذَا كَانَ الْآخَرُ فَتَوَضَّئِي وَصَلِّي

Maksudnya: “Sesungguhnya darah haid adalah darah berwarna hitam yang dikenali (baunya oleh wanita). Oleh yang demikian, jika kamu melihat darah sedemikian, hendaklah kamu menahan diri daripada menunaikan solat. Tetapi jika kamu melihat darah berwarna lain (merah cerah/istihadah), maka ambillah wuduk dan kerjakan solat.” (Hadis Riwayat Abu Daud, an-Nasa’i, Ibnu Hibban & al-Hakim)

Tujuh Golongan Perempuan Mustahadah

Di dalam mazhab Syafi’i, golongan wanita yang ditimpa masalah istihadah (*mustahadah*) dibahagikan kepada 7 kategori fiqh untuk pengiraan hari bersuci:

1. Mustahadah Mubtadiah Mumaiyizah Perempuan yang pertama kali didatangi haid dan darahnya keluar melebihi 15 hari. Dia wajib mengira darah yang kuat (hitam/merah pekat) sebagai haid, manakala darah yang lemah (kuning/keruh) sebagai istihadah.

2. Mustahadah Mubtadiah Ghairu Mumaiyizah Perempuan yang kali pertama didatangi haid melebihi 15 hari tetapi tidak dapat membezakan kekuatan warna darahnya (semua kelihatan sama). Hukumnya, haid dikira sehari semalam (24 jam) dan baki selebihnya adalah istihadah.

3. Mustahadah Mu’tadah Mumaiyizah Zakiratu al-Waqti wa al-Qadari Perempuan yang sudah biasa mengalami kitaran haid (mempunyai adat bulanan) serta tahu membezakan warna darah haidnya. Apabila berlaku kelainan, dia perlu merujuk kitaran adat lamanya dan baki perubahan warna darah itu dihukumkan istihadah.

4. Mustahadah Mu’tadah Ghairu Mumaiyizah Zakiratun Li-Adatiha Qadaran Wa Waqtan Perempuan yang mempunyai adat haid tetap tetapi tidak dapat membezakan kekuatan warna darahnya ketika ia keluar melebihi 15 hari. Hukumnya, dia wajib merujuk kepada tempoh kadar adat haid bulanan yang lepas.

5. Mustahadah Mu’tadah Ghairu Mumaiyizah Zakiratun Li-Adatiha Qadaran Wa Nasiyatun Waqtan Perempuan yang darahnya keluar melebihi 15 hari, tidak dapat membedakan sifat darah, lupa bila tarikh haidnya bermula tetapi ingat kadar bilangan hari haid (cth: ingat 7 hari). Dia dikira *Mutahaiyirah Tahaiyuran Nisbiyyan* dan perlu beramal mengikut bilangan hari tersebut.

6. Mustahadah Mu’tadah Ghairu Mumaiyizah Zakiratun Li-Adatiha Waqtan Wa Nasiyatun Qadaran Perempuan yang ingat bila waktu permulaan haidnya bermula (cth: 1hb) tetapi terlupa bilangan hari haid kebiasaannya. Dia dikira *Mutahaiyirah Tahaiyuran Nisbiyyan* dan haidnya dikira bermula pada waktu tersebut.

7. Mustahadah Mu’tadah Ghairu Mumaiyizah Nasiyatun Li-Adatiha Qadaran Wa Waqtan Perempuan yang terlupa langsung tarikh mula haid dan terlupa bilangan hari haidnya. Golongan ini disebut *Al-Mutahaiyiratu Tahaiyuran Mutlaqan* (perempuan yang bingung mutlak) dan wajib mengambil sikap berhati-hati (*ihtiyat*) dalam bersuci dan mendirikan solat.

Soalan Lazim (FAQ)

1. Apakah maksud darah istihadah dari segi syarak dan perubatan?

Dari segi syarak, darah istihadah ialah darah penyakit yang keluar dari faraj wanita di luar waktu haid dan nifas. Dari segi perubatan (Inggeris), ia dipanggil Abnormal Vaginal Bleeding (pendarahan faraj tidak normal).

2. Apakah perbezaan utama antara darah haid dengan darah istihadah?

Darah haid berwarna kehitaman, pekat, berbau khas, dan keluar dalam tempoh 1 hingga 15 hari. Darah istihadah berwarna merah cerah, tidak berbau khas, keluar di luar tempoh haid/nifas, dan tidak menghalang daripada ibadah.

3. Adakah wanita yang didatangi darah istihadah wajib menunaikan solat?

Ya. Wanita yang mengalami istihadah (mustahadah) dihukumkan sama seperti wanita suci. Dia wajib mendirikan solat fardhu lima waktu, berpuasa Ramadhan, dan boleh membaca Al-Quran.

4. Bagaimanakah cara bersucinya wanita istihadah untuk solat?

Wanita tersebut wajib membersihkan kemaluannya terlebih dahulu, menyumbat/membalut dengan kapas/tuala wanita bagi mengurangkan darah, dan mengambil wuduk selepas masuk waktu solat. Wuduk wajib diperbaharui setiap kali masuk waktu solat fardhu yang baharu.

5. Apakah hukum bersetubuh (jimak) dengan isteri yang sedang keluar darah istihadah?

Hukum bersetubuh dengan isteri yang mengalami istihadah adalah harus mengikut pandangan jumhur ulama, kerana statusnya dihukumkan suci sama seperti keadaan biasa.

6. Apakah punca-punca berlakunya darah istihadah dari sudut sains perubatan?

Punca perubatan termasuk masalah awal kehamilan (keguguran), gangguan ovulasi, sindrom ovari polisistik (PCOS), kesan sampingan pil perancang kehamilan, atau penyakit kanser sistem reproduktif.

7. Siapakah golongan ‘Mustahadah Mutahaiyirah’ dalam fiqh bersuci?

Mustahadah Mutahaiyirah (wanita yang bingung) ialah golongan mustahadah yang tidak dapat membezakan sifat darah dan terlupa/keliru kitaran adat haid bulanan terdahulu.

8. Adakah mimpi basah atau keluar cecair sewaktu istihadah membatalkan wuduk?

Ya. Keluar darah istihadah atau sebarang cecair dari kemaluan secara berterusan membatalkan wuduk, namun syarak memberi kelonggaran dimaafkan sepanjang tempoh solat tersebut diselesaikan selepas berwuduk.

Sumber Rujukan

Hadis Riwayat Muslim, Abu Daud, an-Nasa’i, Ibnu Hibban, al-Hakim.
*Al-Majmu’ Syarah al-Muhazzab*, Imam an-Nawawi.
*Indahnya Hidup Bersyariat*, Dato’ Ismail Kamus & Ustaz Azrul Azren, Telaga Biru.
*Pengurusan istihadah menurut fiqh Islam dan perubatan*, Saharah Ahmad Mahadi & Wan Yusof Wan Chik (2018).
*Abnormal Vaginal Bleeding* – UOFM Health Portal.

Apakah itu Darah Istihadah? (Panduan Lengkap)