Assalamu’alaikum Wbt. Artikel panduan fiqh ini akan membincangkan secara ringkas namun menyeluruh berkenaan **aurat lelaki dan perempuan** serta batasannya menurut syarak.
Memahami batasan aurat adalah kunci utama memelihara maruah serta mematuhi perintah pencipta kita.Ringkasan: Kupasan terperinci aurat lelaki (pusat ke lutut) dan perempuan (seluruh tubuh kecuali muka/tapak tangan). Membincangkan dalil Surah al-A’raf ayat 26, batas pergaulan bersama mahram dan bukan mahram, pandangan mazhab ketika bersendirian, serta hukum memandang aurat (Wajib, Haram, Makruh, Harus).
Isi Kandungan
Maksud & Definisi Syarak
Dari Segi Bahasa: Istilah ‘aurat’ diambil daripada perkataan Bahasa Arab *’aurah* (عَوْرَة) yang bermaksud keaiban, kelemahan, atau kecacatan yang mendatangkan rasa malu jika didedahkan.
Dari Segi Istilah: Aurat boleh difahami sebagai bahagian daripada anggota badan lelaki mahupun perempuan yang **wajib ditutup** dan disembunyikan daripada pandangan orang bukan mahram, serta haram untuk dibuka, dipamerkan, atau dilihat secara sengaja.
Setiap umat Islam yang telah mencapai tahap usia baligh berkewajipan untuk mengikut garis panduan etika berpakaian menutup aurat yang ditetapkan syarak. Allah SWT berfirman:
يَا بَنِي آدَمَ قَدْ أَنزَلْنَا عَلَيْكُمْ لِبَاسًا يُوَارِي سَوْءَاتِكُمْ وَرِيشًا ۖ وَلِبَاسُ التَّقْوَىٰ ذَٰلِكَ خَيْرٌ ۚ ذَٰلِكَ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُونَ
“Wahai anak-anak Adam! Sesungguhnya Kami telah menurunkan kepada kamu (bahan-bahan untuk) pakaian menutup aurat kamu, dan pakaian perhiasan; dan pakaian yang berupa takwa itulah yang sebaik-baiknya. Yang demikian itu adalah dari tanda-tanda (limpah kurnia) Allah (dan rahmat-Nya kepada hamba-hamba-Nya) supaya mereka mengenangnya (dan bersyukur).” (Surah al-A’raf: 26)
Peristiwa Adam dan Hawa: Kisah pembukaan aurat pertama kali dirakamkan dalam Surah al-A’raf (ayat 20-21) sebagai hasutan syaitan untuk menampakkan keaiban jasad mereka berdua sewaktu berada di syurga. Sejurus memakan buah terlarang, terdedahlah aurat mereka, lalu mereka segera bertindak menutup jasad dengan daun-daun syurga. Ini membuktikan bahawa fitrah asas manusia adalah dalam keadaan tertutup dan memelihara malu.
Panduan Fiqh Pemakaian Menutup Aurat
1. Aurat Lelaki Muslim
Bahagian tubuh wajib ditutup ialah **kawasan di antara pusat hingga ke lutut**.
- Menutup sempadan dari atas pusat hingga ke bawah lutut.
- Pakaian tidak terlalu nipis atau ketat sehingga menampakkan bentuk jasad.
- Pakaian tidak menyerupai rekaan wanita.
- Diharamkan memakai pakaian bersutera tulen dan perhiasan emas.
2. Aurat Perempuan Muslimah
Bahagian tubuh wajib ditutup meliputi **seluruh tubuh jasad kecuali bahagian muka dan kedua-dua tapak tangan**.
- Hanya memperlihatkan muka dan tapak tangan sahaja.
- Melabuhkan tudung sehingga menutupi bahagian dada.
- Lengan baju menutup sehingga ke pergelangan tangan.
- Kain pakaian tebal, longgar, dan tidak menyerupai lelaki.
- Kaki ditutupi (memakai stoking).
Hadis Had Haid Wanita: Sayyidatuna Aisyah RA meriwayatkan bahawa saudaranya, Asma’ binti Abu Bakar memasuki rumah Rasulullah ﷺ dengan mengenakan pakaian nipis. Rasulullah ﷺ berpaling seraya bersabda:
“Wahai Asma’! Sesungguhnya seorang wanita apabila telah didatangi haid (baligh), tidak patut diperlihatkan tubuh badannya lagi kecuali ini dan ini (baginda menunjuk ke arah muka dan kedua-dua tapak tangannya).” (Hadis Riwayat Abu Daud)
Batasan Aurat Mengikut Keadaan
✦ Aurat di Khalayak Ramai
Bagi wanita Muslimah di hadapan lelaki bukan mahram (sama ada Muslim atau bukan Muslim), auratnya ialah seluruh tubuh kecuali muka dan tapak tangan. Namun, jika wajahnya terlalu cantik sehingga boleh menimbulkan fitnah, sebahagian ulama mewajibkan berniqab. Manakala bagi lelaki, batasannya tetap di antara pusat hingga ke lutut.
✦ Aurat dengan Ahli Keluarga (Mahram)
Bagi menjaga kesopanan di dalam rumah tangga, batas aurat diatur seperti berikut:
- Anak perempuan dengan bapa/adik-beradik lelaki mahram: Kawasan di antara pusat hingga ke lutut (namun adab menuntut berpakaian sopan).
- Anak lelaki dengan ibu/adik-beradik perempuan mahram: Kawasan di antara pusat hingga ke lutut.
- Perempuan dengan sepupu lelaki (bukan mahram): Wajib ditutup seluruh tubuh kecuali muka dan tapak tangan (kerana sepupu halal dikahwini).
- Adik ipar perempuan dengan abang ipar: Seluruh tubuh kecuali muka dan tapak tangan.
✦ Aurat Ketika Bersendirian (Kondisi Sepi)
Terdapat dua pandangan ulama fiqh ketika seseorang itu berada bersendirian di tempat tertutup:
✦ Hubungan Antara Suami dan Isteri
Tiada batasan aurat sama sekali di antara suami dan isteri yang sah. Harus melihat seluruh bahagian jasad pasangan, walaupun adab Islam menggariskan hukum makruh melihat bahagian kemaluan secara sengaja tanpa keperluan.
✦ Penjagaan Aurat Sesama Jantina
Aurat perempuan di hadapan sesama wanita Muslimah adalah di antara pusat hingga ke lutut. Manakala aurat lelaki di hadapan sesama lelaki juga di antara pusat hingga ke lutut.
✦ Fiqh Aurat dengan Orang Bukan Islam
Bagi situasi berkongsi asrama atau rumah sewa bersama rakan bukan Islam, batasan aurat wanita Muslimah di hadapan wanita bukan Islam adalah sama seperti di hadapan lelaki bukan mahram (menutup seluruh tubuh kecuali muka dan tapak tangan) menurut sebahagian besar pendapat muktamad, bagi mengelakkan daripada timbulnya fitnah dan keaiban.
Klasifikasi Hukum Menutup & Melihat Aurat
Hukum menutup aurat bagi setiap Muslim yang baligh dan berakal adalah **WAJIB MUKTAMAD**. Bagi perbuatan memandang atau mendedahkan aurat, hukumnya terbahagi kepada:
- Haram: Mendedahkan aurat secara sengaja di khalayak ramai, serta haram memandang aurat orang lain sekalipun sesama jantina (Hadis Ath-Thahawi: *”Aurat mukmin terhadap mukmin lain adalah haram”*).
- Makruh: Memandang aurat sendiri ketika bersendirian di dalam bilik tanpa sebarang keperluan.
- Harus: Membuka atau melihat aurat pesakit atas dasar darurat perubatan (bagi menyelamatkan nyawa) mengikut kadar yang diperlukan sahaja, dengan syarat ditemani mahram jika pakar perubatan berlainan jantina.
- Dimaafkan: Pandangan pertama yang tidak disengajakan (terpandang sekilas) tanpa sengaja memaku pandangan atau menyusulinya dengan pandangan kedua.
Carta Rujukan Mahram
Kepentingan Menutup Aurat
Amalan menutup aurat mendatangkan pelbagai faedah yang signifikan dalam mendidik jiwa:
- Tanda Kesyukuran & Takwa: Menutup aurat kerana Allah SWT merupakan bukti ketaatan hamba yang mengharapkan rahmat-Nya, bukan sekadar menjaga tradisi atau hak asasi fizikal semata-mata.
- Menjaga Maruah & Kehormatannya: Mengelakkan diri daripada menjadi bahan gangguan seksual oleh golongan lelaki yang tidak bertanggungjawab.
- Keadilan Syarak Bagi Wanita: Islam memuliakan wanita dengan meletakkan batasan pergaulan yang selamat bagi melindunginya daripada dieksploitasi oleh pandangan mata yang khianat.
Siri Himpunan Sirah & Sejarah Islam
Sumber Rujukan
- Al-Quran (Surah al-A’raf, Surah al-Nur).
- Hadis Riwayat Muslim, Abu Daud, at-Tirmidhi, ath-Thahawi.