Isi Kandungan

Dalam perundangan munakahat Islam, pengharaman berkahwin terbahagi kepada dua iaitu Mahram Muabbad (haram berkahwin selama-lamanya seperti ibu, anak, dan adik-beradik kandung) dan Mahram Muaqqat (haram berkahwin secara sementara kerana faktor tertentu).

Adik ipar atau kakak ipar dikategorikan sebagai Mahram Muaqqat. Pengharaman mengahwini mereka semasa isteri masih hidup bersandarkan firman Allah SWT di dalam Surah an-Nisa’, ayat 23:

وَأَن تَجْمَعُوا بَيْنَ الْأُخْتَيْنِ إِلَّا مَا قَدْ سَلَفَ

Maksudnya: “Dan (diharamkan juga kamu) menghimpunkan antara dua perempuan yang bersaudara (untuk dijadikan isteri-isteri kamu serentak), kecuali apa yang telah berlaku pada masa lalu…” (Surah an-Nisa’: 23).

Hikmah larangan ini adalah untuk memelihara hubungan silaturahim dan kasih sayang antara dua beradik kandung daripada musnah akibat persaingan dan kecemburuan hidup bermadu.

Para ulama daripada empat mazhab (Syafi’i, Hanafi, Maliki, dan Hanbali) bersepakat (ijmak) bahawa HARUS dan SAH bagi seorang lelaki bernikah dengan adik perempuan atau kakak kepada arwah isterinya selepas kematian isteri tersebut.

Penetapan hukum harus ini berasaskan sebab-sebab berikut:

• Terputusnya Ikatan Perkahwinan: Kematian isteri secara automatik memutuskan ikatan perkahwinan antara suami dan isteri tersebut.
• Hilangnya Halangan Syarak (Mani’): Apabila isteri telah tiada, tidak wujud lagi isu menghimpunkan dua saudara perempuan dalam satu masa (Jam’u baina al-Ukhtain).
• Kembali Sebagai Ajnabi: Adik ipar tersebut berstatus sebagai wanita ajnabiyyah (bukan mahram) yang halal dinikahi sekiranya memenuhi syarat-syarat sah perkahwinan (ada wali, saksi, dan kerelaan).

Terdapat salah faham dalam kalangan masyarakat yang menyangka suami perlu menunggu tempoh ‘iddah’ kematian selama 4 bulan 10 hari sebelum boleh berkahwin baru. Hakikat hukum syarak adalah seperti berikut:

• Lelaki (Suami) Tiada Tempoh Iddah Selepas Kematian Isteri: Tempoh iddah 4 bulan 10 hari hanya diwajibkan ke atas isteri yang kematian suami bagi memastikan rahimnya bersih daripada benih zuriat. Bagi lelaki, dia tidak mempunyai iddah kematian dan boleh bernikah dengan adik iparnya pada bila-bila masa sebaik sahaja urusan jenazah isterinya selesai.
• Perbezaan Dengan Perceraian Semasa Hidup: Sekiranya perkahwinan terdahulu terputus akibat perceraian (talak), suami wajib menunggu sehingga iddah bekas isterinya tamat terlebih dahulu sebelum dibenarkan bernikah dengan adik iparnya bagi mengelakkan percampuran hak rujuk.

Amalan bernikah dengan adik ipar selepas kematian isteri mempunyai maslahat kekeluargaan yang amat besar:

• Pemeliharaan Kebajikan Anak Yatim: Ibu saudara sebelah ibu (khala) mempunyai naluri kasih sayang yang paling hampir dengan ibu kandung berbanding wanita asing.
• Mengekalkan Ikatan Dua Keluarga: Mengukuhkan hubungan silaturahim dengan keluarga mentua agar tidak terputus selepas kematian isteri.
• Menghilangkan Keraguan Status Aurat Dalam Rumah: Apabila berkahwin, ibu saudara tersebut menjadi ibu tiri yang sah kepada anak-anak saudaranya, memudahkan urusan pergaulan dan aurat di dalam rumah.

Rasulullah ﷺ bersabda mengenai kedudukan mulia ibu saudara:

الْخَالَةُ بِمَنْزِلَةِ الْأُمِّ

Maksudnya: “Ibu saudara (sebelah ibu) itu berkedudukan sama seperti kedudukan seorang ibu (dalam kasih sayang dan penjagaan).” (Hadis Riwayat al-Bukhari).

✦ HUKUM BERNIKAH DENGAN ADIK IPAR SELEPAS KEMATIAN ISTERI

Bernikah dengan adik perempuan atau kakak kepada arwah isteri dihukumkan sebagai HARUS & SAH MENGIKUT IJMAK ULAMA kerana ikatan perkahwinan terdahulu telah terputus.

✦ TEMPOH MENUNGGU (IDDAH) BAGI SUAMI

Suami TIDAK MEMPUNYAI TEMPOH IDDAH selepas kematian isteri dan dibenarkan melangsungkan pernikahan pada bila-bila masa tanpa perlu menunggu tempoh 4 bulan 10 hari.

✦ BATASAN AURAT DAN PERGAULAN SEBELUM AKAD NIKAH

Sebelum akad nikah yang sah dimeterai, adik ipar adalah AJNABY (BUKAN MAHRAM) yang wajib dijaga batasan aurat, tidak boleh bersalaman, dan dilarang berdua-duaan (khalwat).